باغباني علمي

مطالبی در مورد باغبانی و فضای سبز

تعريف مفاهيم فضاي سبز شهري
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٢:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٢/۳/۱٠
 
آلودگي : آلودگي عبارت است از اضافه شدن ماده يا صورتي از انرژي (گرما ، صدا، راديو اكتيويته و غيره) كه بالقوه براي جانوران زيان آور باشد به محيط با نرخي سريعتر از آنچه مي تواند خود را با آن همساز كند.
فضاي سبز شهري : از نظر زيست محيطي فضاي سبز شهري عبارتست از فضاي متشكل از گياهان با ساخت شبه جنگلي و برخوردار از بازدهي اكولوژيك زيست محيطي معين متناسب با شرايط زيست محيطي حاكم بر محيط زيست شهر .
محيط زيست :محيط زيست عبارتست از آنچه كه فرايند زيستن را احاطه كرده آنرا در خود فرو گرفته و با آن كنش متقابل قرار دارند.
محيط يك موجود زنده: محيط يك موجود زنده عبارتست از فضايي كه موجود را احاطه كرده و از طريق روابط متقابل و گوناگون آن موجود زنده را تحت تاثير قرار مي دهد .
فتو سنتز : توليد غذا در گياهان سبز به كمك نور كه از طريق فعل و انفعلات پيچيده شيميايي با استفاده از آب و دي اكسيد كربن انجام مي گيرد.
تنفس: تبديل غذاي ذخيره شده در سلول گياه به منبع انرژي قابل استفاده در انجام وظايف رشدي و فرايند توليد مثل .
فضاي سبز رد شهرها به عنوان ريه هاي تنفسي شهر نشينان به شمار مي آيد و به هيم دليل فقدان به معني عدم سلامت و تندرستي در شهرها محسوب مي شود ولي از دريچه چشم سرمايه خصوصي كه فضاي اختصاصي يافته براي سبز را هم چون كالائي گران قيمت مي بيند؛ توسعه فضاي سبز چندان به نظر نمي آيد و حداقل تا آنجا توسعه اي معقول است به نظر نمي آيد و حداقل تا آنجا توسعه معقول است كه به منافعش لطمه اي وارد ننمايد .
يكيك از خصوصيات هواي مورد نياز ما پاكي آن است . بقراط مهمترين و موثرترين اصل بهداشت عمومي را هواي پاك دانسته اند . ابوعلي سينا وجود گرد و غبار را در هوا يكي از عوامل كوتاهي عمر بشمار آورده است . آلودگي هوا از زماني احساس شد كه انسان به صوتر اجتماعات ثابت شد و در نقاط مختلف اقامت كرد . بتدريج با گذشت زمان و ايجاد كارخانجات آلودگي هوا زياد شد . زماني مردم دودي كه از دودكش كارخانه بيرون مي آمد نشانه پيشرفت مي دانشتند و به آن افتخار مي كردند.
توسعه فضاي سبز نيز همانند بقيه خدمات شهري در اين روند مورد بي مهري قرار مي گيرد . همين طور ايجاد واحدهاي تصفيه ، پالايش و تقليل آلودگيهايشيميايي كه خود نيازمند سرمايه گذاري بيشتر و كاهش سود غري ضروري مي باشد مگر اينكه بطريقي جبران شود . ولي بايد گفت كليه آلودگيهاي شيميايي هوا در اغلب شهرهاي صنعتي به دليل كمبود فضاي سبز ويا بي تاثير بودن آن از نظر زيست محيطي به دلايل متعددي نظير فقدان قابليت ، پراكنش محدود يا نا مناسب و نارسائي هاي فني و … مي باشد .
اصل پنجاه قانون اساسي مي گويد :
"در جمهوري اسلامي ايران حفاظت از محيط زيست كه نسل امروز نسل هاي بعد بايد رد آن حيات احتماعي رو به رشدي داشته باشند ، وظيفه عمومي تلقي مي گردد . از اين رو فعاليت هاي اقتصادي و غير آن كه با آلوگي محيط زيست و يا تخريب غير قابل جبران آن ملازم پيدا كند ممنوع است . "
وجود فضاي سبز و بخصوص درختان در شهرهااز خيلي جهات بر روي شره نشينان و زندگي آنان اثر مثبت دارد . فضاي سبز نه تنها محيط زيست شهرها را زيبا و دلنشين تر مي كند اثرات مفيدي نيز از نظر بهداشتي و رواني دارد.
هدف از ايجاد فضاي سبز
1. زيباي سازي فضاي شهري
2. ايجاد اكوسيستم هاي فعال طبيعي در فضاي شهري جهت بهبود كيفيت زيست محيطي
3. تركيبي از دو هدف فوق
با نگاهي سطحي به آنچه در تهران فضاي سبز ناميده مي شود آشكار مي گردد كه در اينجا هدف اصلي زيبا سازي فضاي شهري بوده است ؛ زيرا اين فضاي سبز كه بيشتر از درختان و درختچه هاي سبز – تصفيه اي مي باشد . البته در اين واقعيت كه حتي چمنكاري براي محيط اطراف خود تاثير مثبت مي گذارد شكي نيست .
چمنكاري علاوه بر اثرات ميكرو كليماتيك به دليل برخورداري از رنگ آرامش بخش سبز . اثرات مثبتي چشمان و روان بيننده مي گذارد . لكن شهري با آلودگي تهران بيشتر نيازمند به اكوسيستمهاي طبيعي ، پرتحرك و فعال جهت بهبود شرايط زيست در شهر است تا زيبا سازي صرف . به عنوان مثال در ميدانهاي فردوسي يا ولي عصر ، با يك چنين ترافيك سنگيني بهتر مي بود به عوض حوض و فواره درختچه هاي هميشه سبزو چمنكاري ، فضاي سبزي احداث گردد كه بتواند به تصفيه هوا كمك كند و يا پارك شهر ؛ زماني كه اين پارك بنا گرديد ، هدف اصلي از احداث آن رسيدن به يك زيبايي هندسي بوده است . ولي امروز ارزش فرهنگي – تاريخي ، پارك شهر به مراتب بيشتر از اثرات زيست محيطي آن است . يكي از مشكلات اساسي ، نا معين بودن تعريف فضاي سبز در تهران مي باشد ؛ در حال حاضر آنچه از خاك مي رويد جزو فضاي سبز تلقي مي گردد. از نوارهاي سبز باريك ميان بزرگراهها گرفته تا چمنكاري پارك كودكان ، مدارس ، بيمارستانها، و غيره.
سوزني برگان به علت هميشه سبز بودن و در نتيجه فتو سنتز ممتد در مقابل آلودگي هاي هوا بسيار حساس بوده و پس از گذرانيدن دوره خود باز سازي و حد تحمل آلودگي به يكباره بطور كامل از بين خواهد رفت.
خسارت زيست محيطي معمولاً زماني نمايان مي گردند كه كار از كار گذشته است . در حقيقت هنر اكولوژيست محيط زيست شناس در پيش بيني و پيشگيري از خطرات بالقوه و احتمالي است . اما در طراحي فضاي سبز تعادل بخشنده و طبق قوانين اكولوژيك خود باز سازنده و فعال فضاي سبزي است كه حداقل نشان دهنده خصوصيات زير باشد .
1. وسعتي معالد 5/0 هكتار (به عرض حدود 40 متر)
2. اين متناسب با شرايط اكولوژيك منطقه درختكاري شده و براي اين كار حتي الامكان از درختان تهي برگ استفاده گردد.
3. تا حد امكان از ايجاد فضاي سبز تك نوعي خودداري شده به درختكاري مخلوط اولويت داده شود .
4. از آنجا كه يك چنين فضاي سبز رد شهر تهران بايستي از يك موجود پر تحرك بوده و از سوي ديگر تاب و تحمل بار آلودگي تهران را داشته باشد بايستي از گونه هاي مقاوم رد برابر آلودگي هوا استفاده به عمل آيد.
5. هدف نهايي از چنين طرحي بايستي علاوه بر تاثير گذاري مثبت آلودگي هوا ، ايجاد يك بيوتيپ طبيعي براي پرندگان شهر زي (و يا بالاجبار شهر زي ) مانند انواع گنجشكها ، سار زاغي و غيره و نيز تفرجگاهي براي ساكنين شهر باشد .
البته در صورت راه افتادن كي چنين سيستم طبيعي ، پرندگان و حتي پرندگاني كه مدتهاست از تهران مهاجرت كرده اند خود بخود به اين زيستگاهها روي خواهند آورد.


 
comment نظرات ()