باغباني علمي

مطالبی در مورد باغبانی و فضای سبز

اعمال پتاسيم در گياه
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ۳:٤٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٢/۳/۱۳
 
پتاسيم تقريباً در تمام فرآيندهاي متابوليسمي گياه نقش دارد. پتاسيم به صورت يون با صرف انرژي از خاك جذب شده، وظايف برقراري پتانسيل اسمزي، فعال كردن آنزيمها (بعنوان كوآنزيـم)، تثبيـــت PH، سنتـز پروتئيـن، حركات روزنـه اي Stomatal Movement، انبساط سلولي، فتوسنتـز، و تعادل آنيوني و000 را درگياه به عهـده دارد. قسمت اعظم پتاسيم موجود در گياه بصورت تركيبات معدنــي در سيتوپلاسم واكوئل مشاهده گرديده، و برعكس فسفـر و ازت در تركيبات سلولــي شركت ندارد و عمده نقش آن در فعل و انفعالات گياهي است. بين توليد نشاستـه و قنـد و مقدار پتاسيم رابطة مثبتـي وجود دارد. پتاسيـم فعاليـت دياستـازي و قنـدسازي را در گيـاه افزايش داده و بديـن ترتيـب از عمل يـخ زدن در داخل سلول هاي گياهـي تا حدود زيادي مي كاهـد، و به هميـن دليـل است كه مي گوينـد: پتاسيم مقاومـــت گياهان را به سرما افزايش مي دهد. ثابــت شـده است كه وقتي مقـدار پتاسيــم در سلول هاي درخت كاج 3/0% باشـد فقط 4 روز در مقابل خشكي مقاومت مي كند در حاليكه اگر مقدار آن به 3/1% برسد، مقاومت درخت تا 7 روز افزايش مي يابد، بنابراين پتاسيم در افزايش مقاومت گياه در مقابل خشكي هم موثر است. پتاسيم متابوليسم ازت را در گيـاه مسـاعـد مي كند. اين عنصر براي گياهان روغني لازم بوده و مقدار و فعاليت توليـد مواد روغني را در سلولهاي گياهي افزايش مي دهد. اكثر گياهان در موقع رشد و نمو به پتاسيم زيادي احتياج دارند و اين نياز در درختان ميوه تمام مدت فعاليــت را شامـل مي شود. پتاسيـم در درختان ميـوه در عمــــل فتوسنتــز، تشكيـل هيدرات كربن، تشكيل پروتئين، و كنترل و جلوگيري از تبخير و تعرق نقش مهمـي ايفا مي نمايد. يون پتاسيم با تجمع در روزنه ها باعث منفي تر شدن فشار اسمـزي و جذب آب مي گردد كه در نهايت به باز شدن روزنه و وقوع عمل تبادلات فتوسنتزي مي انجامد.
پتاسيم در گياه متحرك بوده و به خاطــر تامين نياز گياه به كاتـيون تك ظرفيتــي در چنديـن واكنش آنزيمي شركت مي كند. پتاسيم به عنوان فعال كنندة تعدادي از آنزيم هاي گياهي عمل مي نمايد. ايوانز و سرجـــر(1996) ليستي از 46 آنزيم شناخته شده را كه پتاسيم به عنوان فعال كنندة آنها نقش دارد، تهيــه نموده انــد. اين آنزيــم ها در واكنش هاي متابوليسمـي مربوط به كربوهيـدارت ها، اسيـدهاي نوكلوئيك، نوكلئوتيدها، اسيدهاي آمينه و سنتز پروتئيــن و اسيــد فوليـك به عنـوان كاتاليــزور عمل مي نمايد.
جذب يـون پتاسيم به داخل سيتوپلاسـم يا واكوئل سلول هاي ريشه با جذب فعال صورت مي گيرد و احتياج به انرژي دارد(انرژي خواه است). ديواره اي كه پتاسيــم از آن عبور مي كند غشا پلاسمايـــي است، كه سيتوپلاسم را احاطه كرده است. پتاسيم فراوانترين كاتيون موجود در سيتوپلاسم است. پتاسيم ماده اي مهم در انبساط سلولـــي بوده و رشد سريع درخــت در شرايط كمبود پتاسيم دچار اشكال مي شود. انبساط سلولي شامل تشكيل يك واكوئــل بزرگ مركزي است كه بالاخـص درميـوه مي تواند بيش از 90% حجم سلول را اشغال نمايد. اين مطلب كه انبساط سلولي درنتيجة تراكم پتاسيم در سلولها و واكوئلها بوجود مي آيد، اثبات شده است (پتاسيم براي بزرگ شــدن اندازة ميــوه امري ضروري مي باشد). پتاسيم درمحدودة 7/0 - 1% وزن خشك برگ، باعث افزايش وزن و اندازة ميــوه مي شود، و وقتي غلظت پتاسيــم قبـل از تيمار بيش از 1% باشد، هيــچ اثري ملاحظه نخواهد شد.
در برخي از گياهان پتاسيم به همراه قندهاي احيا كننده مي توانند به صورت مكمـل هم، فشار اسمزي لازم براي انبساط سلولي را فراهم بنمايد. چگونگي عملكرد پتاسيــم و سوربيتــول به عنوان دو مادة فعال در فشاراسمزي و بزرگ شدن ميوه ها، هنوز روشن نشده است. پتاسيم علاوه بر نقشـي كه در آوندهاي چوبي وآبكش دارد، در حفظ تعادل يون هاي غيـرمتحرك سيتوپلاسم و آنيون هاي متحرك واكوئل نقش مهمي را ايفا مي كند.
تجمـع اسيدهاي آلي اغلب حاصل انتقال پتاسيم به داخل سيتوپلاســم است، بدون اينكـه آنيونها را با خود به همراه ببرد. براي ايجاد حالت موازنـه در پتاسيم نامتعادل، نياز به سنتـزهاي ضريـب تركيبـي براي مولكول هاي اسيدهاي آلي است. در هلو كوددهي پتاسيمي باعث افزايش ميزان اسيد موجود در تيتراسيون ميوه مي گردد. اسيــد توليــدي در درختان ميوه اغلــب مالات است كه مي تواند مجدداً به ريشه منتقل شده و يا در بافت متراكم گردد.
پتاسيم نقش مهمي را در فعال كردن آنزيمهاي احيا كنندة گازكربنيك ايفاء مي نمايد. بطور خلاصه دراعمال زيستي چندي به شرح زير دخالت دارد:
- در متابوليسم ازت و سنتز پروتئينها نقش دارد
- آنزيمهاي مختلف(بيش از 60 نوع آنزيم را فعال مي كند) را فعال مي كند
- كار روزنه ها و روابط آبي گياه را تنظيم مي كند
- در سوخت و ساز كربوهيدرات ها و عمل فتوسنتز نقش دارد
- فعاليت هاي عناصر كاني اساسي و گوناگون را تنظيم و كنترل مي كند
- خنثي سازي اسيدهاي آلي(از نظر فيزيولوژيكي داراي اهميت فراواني است) را برعهده دارد
- تسريع رشد در سلولهاي مريستيمي را باعث مي شود
- باعث افزايش مقاومت گياهان در برابر كم آبي، سرمازدگي، آفات و بيماري ها مي گردد
- تاثير شدت نور را متعادل كرده، غلظت كلروفيل و عمل كربن گيري را افزايش مي دهد
- طول عمر گل هاي شاخه بريده و خاصيت انباري محصولات را افزايش مي دهد
- بازدهي(راندمان) آب آبياري و كودهاي ازته را افزايش مي دهد
- فعاليـــت ريزوبيـــوم هاي تثبيـــت كننـدة ازت را افزايش داده، مانع تجمع نيتــرات در سبزي ها و صيفي جات مي گردد
- برروي Source و Sink ، و فرآيند انتقال مواد از منبع به مخزن دخالت دارد
- پتاسيم باعث افزايش سطح برگ، و افزايش بازده فتوسنتز مي شود، همچنين شدت فتوسنتز را هم بالا مي برد
- تحمل گياه را به شوري افزايش داده، تنش رطوبتــي را كاهش و تنش هاي اقليمــي را به حداقــل ممكن مي رساند
- كارايـــي تعرق گياه درشرايط تنش آبي را به دليل افزايش تعداد و قطر دسته هاي آوندي افزايش مي دهد
- پتاسيم استقامت بافتهاي مختلف گياهان را افزايش مي دهد
ميزان پتاسيـــم موجـود در بافت هاي گياهي از گياهي به گياه ديگر متفاوت بوده، حتي بين ارقام نيز تفاوت هايي ديده مي شود. شرايط محيطي هم در تعيين حد بحرانــي پتاسيم تاثير دارند. معمولاً يون پتاسيم به اندازة 1/0 مقدار يون كلسيم در خاك، بصورت قابل جذب وجود دارد. اما مقدار آن در گياه 10 برابر كلسيـــم است. در گياه، ازت بصورت پروتئيــــن تكامـــل مي يابد. پروتئيـن ها از تركيبات ضــروري آنزيمها مي باشند و در اصــل آنزيمها انواعـي از پروتئيــن بوده، بيشتـر پروتئين گياهان جوان بصورت آنزيم مي باشند.
پتاسيم بيشتـــر آنزيم هايي را فعال مي كند كه باعث تجمع تركيبات مولكول بزرگ، مانند نشاستــه و پروتئين مي شوند. موادي كه در برگ ساخته مي شود بايد به نقاط زاينــده و ذخيــره اي گياه انتقال داده شود. هرچه ميزان پتاسيم گياه به مقدار بهينه يا اپتيمـــم نزديك تر باشد انتقــال اين مواد نيـــز سريعتر خواهد شد. در گوجه فرنگـــي با افزايش ميزان پتاسيم انتقال مواد از برگ به ميـوه ها بيشتر مي گردد. مصرف پتاسيم كافي در گياهان باعث پاييـــن آمدن مصرف آب براي توليـد هر واحد مادة خشك گياهي مي شود. در ضمن وقتي گياه در معرض كم آبـــي باشد شــدت كربن گيري در گياهان مبتـلا به كمبـود پتاسيـم به صفـر نزديك مي شود، در حالـــي كه در گياهان با پتاسيم كافي همچنان عمل فتوسنتـــز ادامه مي يابـــد. بنابر آنچه كه گفتـه شد، پتاسيم باعث افزايش راندمان آب مي گردد؛ پتاسيم در افزايش راندمان آب اثرات مستقيم و غير مستقيمي دارد، از اثرات مستقيــم آن مي توان به افزايش جذب آب، كاهـش تعرق، و ساير مكانيسم ها اشاره كرد. مثلاً مكانيسمـــي در گياهان مناطــق خشك وجود دارد بنام مكانيسم تنظيم اسمزي Osmotic adjastment كه اينگونـــه گياهان با جـذب زياد املاح و يون ها، وتجمع آنها در برگ ها باعث منفي تر شدن پتانسيل آب در درون گياه مي شوند و اين امر به جذب آب كمك مي كند. اثر غير مستقيم مصرف پتاسيم بدين صورت است كه با مصرف پتاسيم عملكـــرد توليد افزايش مي يابـــــد و در نتيجه واحـدهاي آب لازم براي توليد محصول كمتر مي شود، اين مسئله در كشوري مانند ايران حائز اهميت است.
پتاسيم باعـث افزايش مقـاومت گياه نسبت به آفـات و بيماري هـا مي گردد؛ بديـن صورت كــــه ايـن عنصر باعث كلفتي كوتيكول برگ گرديده، در خنثي كردن نيتروژن اثــــر دارد، در بعضـي از گياهان پتاسيم تركيباتي را توليــد مي كند كه براي عامـل بيماريزا سمي است، مثلاً در سيب زميني كه گياهي پتاس دوســ-ت است، مصرف پتاس توليـــد اسيدآمينه اي بنام آرژنيـن را افزايش مي دهد و آرژنين برروي قارچ فيتوفتـرا كه باعث مرگ و مير بوته هاي سيب زميني مي گردد اثر سمي دارد. پتاسيم در گياهان مختلف با افزايش غلظت شيرة سلولي، كاهش نقطة انجماد، و كاهش آب آزاد سلول (آب اكثراً با ديوارة سلولي پيوند مي يابد) از سرمازدگي گياه جلوگيري مي كند.

 
comment نظرات ()
 
معرفي سايت بهزاد(در مورد باغباني)
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٢:٢۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٢/۳/۱٠
 
دوستان عزيز می توانند از سايت بنده به آدرس www.behzadnaghel.20m.comسايت بهزاد ديدن بفرمايند ضمنا خواهشمندم نظرات و پيشنهادات خود را به آدرس ايميل من ارسال بفرمائيد.
 
comment نظرات ()
 
تعريف مفاهيم فضاي سبز شهري
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٢:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٢/۳/۱٠
 
آلودگي : آلودگي عبارت است از اضافه شدن ماده يا صورتي از انرژي (گرما ، صدا، راديو اكتيويته و غيره) كه بالقوه براي جانوران زيان آور باشد به محيط با نرخي سريعتر از آنچه مي تواند خود را با آن همساز كند.
فضاي سبز شهري : از نظر زيست محيطي فضاي سبز شهري عبارتست از فضاي متشكل از گياهان با ساخت شبه جنگلي و برخوردار از بازدهي اكولوژيك زيست محيطي معين متناسب با شرايط زيست محيطي حاكم بر محيط زيست شهر .
محيط زيست :محيط زيست عبارتست از آنچه كه فرايند زيستن را احاطه كرده آنرا در خود فرو گرفته و با آن كنش متقابل قرار دارند.
محيط يك موجود زنده: محيط يك موجود زنده عبارتست از فضايي كه موجود را احاطه كرده و از طريق روابط متقابل و گوناگون آن موجود زنده را تحت تاثير قرار مي دهد .
فتو سنتز : توليد غذا در گياهان سبز به كمك نور كه از طريق فعل و انفعلات پيچيده شيميايي با استفاده از آب و دي اكسيد كربن انجام مي گيرد.
تنفس: تبديل غذاي ذخيره شده در سلول گياه به منبع انرژي قابل استفاده در انجام وظايف رشدي و فرايند توليد مثل .
فضاي سبز رد شهرها به عنوان ريه هاي تنفسي شهر نشينان به شمار مي آيد و به هيم دليل فقدان به معني عدم سلامت و تندرستي در شهرها محسوب مي شود ولي از دريچه چشم سرمايه خصوصي كه فضاي اختصاصي يافته براي سبز را هم چون كالائي گران قيمت مي بيند؛ توسعه فضاي سبز چندان به نظر نمي آيد و حداقل تا آنجا توسعه اي معقول است به نظر نمي آيد و حداقل تا آنجا توسعه معقول است كه به منافعش لطمه اي وارد ننمايد .
يكيك از خصوصيات هواي مورد نياز ما پاكي آن است . بقراط مهمترين و موثرترين اصل بهداشت عمومي را هواي پاك دانسته اند . ابوعلي سينا وجود گرد و غبار را در هوا يكي از عوامل كوتاهي عمر بشمار آورده است . آلودگي هوا از زماني احساس شد كه انسان به صوتر اجتماعات ثابت شد و در نقاط مختلف اقامت كرد . بتدريج با گذشت زمان و ايجاد كارخانجات آلودگي هوا زياد شد . زماني مردم دودي كه از دودكش كارخانه بيرون مي آمد نشانه پيشرفت مي دانشتند و به آن افتخار مي كردند.
توسعه فضاي سبز نيز همانند بقيه خدمات شهري در اين روند مورد بي مهري قرار مي گيرد . همين طور ايجاد واحدهاي تصفيه ، پالايش و تقليل آلودگيهايشيميايي كه خود نيازمند سرمايه گذاري بيشتر و كاهش سود غري ضروري مي باشد مگر اينكه بطريقي جبران شود . ولي بايد گفت كليه آلودگيهاي شيميايي هوا در اغلب شهرهاي صنعتي به دليل كمبود فضاي سبز ويا بي تاثير بودن آن از نظر زيست محيطي به دلايل متعددي نظير فقدان قابليت ، پراكنش محدود يا نا مناسب و نارسائي هاي فني و … مي باشد .
اصل پنجاه قانون اساسي مي گويد :
"در جمهوري اسلامي ايران حفاظت از محيط زيست كه نسل امروز نسل هاي بعد بايد رد آن حيات احتماعي رو به رشدي داشته باشند ، وظيفه عمومي تلقي مي گردد . از اين رو فعاليت هاي اقتصادي و غير آن كه با آلوگي محيط زيست و يا تخريب غير قابل جبران آن ملازم پيدا كند ممنوع است . "
وجود فضاي سبز و بخصوص درختان در شهرهااز خيلي جهات بر روي شره نشينان و زندگي آنان اثر مثبت دارد . فضاي سبز نه تنها محيط زيست شهرها را زيبا و دلنشين تر مي كند اثرات مفيدي نيز از نظر بهداشتي و رواني دارد.
هدف از ايجاد فضاي سبز
1. زيباي سازي فضاي شهري
2. ايجاد اكوسيستم هاي فعال طبيعي در فضاي شهري جهت بهبود كيفيت زيست محيطي
3. تركيبي از دو هدف فوق
با نگاهي سطحي به آنچه در تهران فضاي سبز ناميده مي شود آشكار مي گردد كه در اينجا هدف اصلي زيبا سازي فضاي شهري بوده است ؛ زيرا اين فضاي سبز كه بيشتر از درختان و درختچه هاي سبز – تصفيه اي مي باشد . البته در اين واقعيت كه حتي چمنكاري براي محيط اطراف خود تاثير مثبت مي گذارد شكي نيست .
چمنكاري علاوه بر اثرات ميكرو كليماتيك به دليل برخورداري از رنگ آرامش بخش سبز . اثرات مثبتي چشمان و روان بيننده مي گذارد . لكن شهري با آلودگي تهران بيشتر نيازمند به اكوسيستمهاي طبيعي ، پرتحرك و فعال جهت بهبود شرايط زيست در شهر است تا زيبا سازي صرف . به عنوان مثال در ميدانهاي فردوسي يا ولي عصر ، با يك چنين ترافيك سنگيني بهتر مي بود به عوض حوض و فواره درختچه هاي هميشه سبزو چمنكاري ، فضاي سبزي احداث گردد كه بتواند به تصفيه هوا كمك كند و يا پارك شهر ؛ زماني كه اين پارك بنا گرديد ، هدف اصلي از احداث آن رسيدن به يك زيبايي هندسي بوده است . ولي امروز ارزش فرهنگي – تاريخي ، پارك شهر به مراتب بيشتر از اثرات زيست محيطي آن است . يكي از مشكلات اساسي ، نا معين بودن تعريف فضاي سبز در تهران مي باشد ؛ در حال حاضر آنچه از خاك مي رويد جزو فضاي سبز تلقي مي گردد. از نوارهاي سبز باريك ميان بزرگراهها گرفته تا چمنكاري پارك كودكان ، مدارس ، بيمارستانها، و غيره.
سوزني برگان به علت هميشه سبز بودن و در نتيجه فتو سنتز ممتد در مقابل آلودگي هاي هوا بسيار حساس بوده و پس از گذرانيدن دوره خود باز سازي و حد تحمل آلودگي به يكباره بطور كامل از بين خواهد رفت.
خسارت زيست محيطي معمولاً زماني نمايان مي گردند كه كار از كار گذشته است . در حقيقت هنر اكولوژيست محيط زيست شناس در پيش بيني و پيشگيري از خطرات بالقوه و احتمالي است . اما در طراحي فضاي سبز تعادل بخشنده و طبق قوانين اكولوژيك خود باز سازنده و فعال فضاي سبزي است كه حداقل نشان دهنده خصوصيات زير باشد .
1. وسعتي معالد 5/0 هكتار (به عرض حدود 40 متر)
2. اين متناسب با شرايط اكولوژيك منطقه درختكاري شده و براي اين كار حتي الامكان از درختان تهي برگ استفاده گردد.
3. تا حد امكان از ايجاد فضاي سبز تك نوعي خودداري شده به درختكاري مخلوط اولويت داده شود .
4. از آنجا كه يك چنين فضاي سبز رد شهر تهران بايستي از يك موجود پر تحرك بوده و از سوي ديگر تاب و تحمل بار آلودگي تهران را داشته باشد بايستي از گونه هاي مقاوم رد برابر آلودگي هوا استفاده به عمل آيد.
5. هدف نهايي از چنين طرحي بايستي علاوه بر تاثير گذاري مثبت آلودگي هوا ، ايجاد يك بيوتيپ طبيعي براي پرندگان شهر زي (و يا بالاجبار شهر زي ) مانند انواع گنجشكها ، سار زاغي و غيره و نيز تفرجگاهي براي ساكنين شهر باشد .
البته در صورت راه افتادن كي چنين سيستم طبيعي ، پرندگان و حتي پرندگاني كه مدتهاست از تهران مهاجرت كرده اند خود بخود به اين زيستگاهها روي خواهند آورد.


 
comment نظرات ()
 
حدود و موقعيت جغرافيايي استان اردبيل
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٢:۱٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٢/۳/۱٠
 
استان اردبيل در شمال غربي فلات ايران، با مساحتـي بالـغ بر0/17935 كيلومترمربع، 09/1 درصد مساحــت كل كشور را تشكيل مي دهد. رود ارس در شمال اين استان حدود شمالي را با جمهوري آذربايجان تشكيل داده، در شرق رشته كوههاي طالش و باغرو اين خطه را از استان گيلان جدا مي كند. در جنوب كشيدگــي رشته كوهها، دره ها و جلگــه ها موجب پيوستگي تپوگرافيــك استان اردبيل با زنجان مي گردد. درشمال شرق امتداد رشتـه كوههاي طالش، يعني كوههاي پشت سارا و رود بلقار يا بالهارود مرز بين استان وجمهوري آذربايجان را تشكيل مي دهد. استان اردبيل از غرب به استان آذربايجان شرقي محدود است.
ازنظر مختصات جغرافيايي مدارهاي ُ45 ً37 و ُ42 ً39 شمالي منتااليه شمالي– جنوبي و نصف النهارات ُ55 ً48 و ُ3 ً47 منتهي اليه غربي– شرقي استان اردبيل را مي پوشاند. چهار شهرستان اين استان در طول 5/282 كيلومتر با جمهوري آذربايجان هم مي باشند كه در159 كيلومتر آن، رودهاي ارس و بالهارود جريان دارند، درحال حاضر ارتباط استان با جمهوري آذربايجان درطول اين مرز تنها از دو نقطة اصلاندوز وبيله سوار انجام مي گيرد. از نظر همجواري، آذربايجان شرقي داراي324 كيلومتر مرزمشترك با شهرستانهاي پارس آباد، مشكين شهر، نير وخلخال بوده ودر رتبة اول قراردارد. استان اردبيل درجنوب به طول 5/62 كيلومتربا استان زنجان همجواراست. اين استان ازمشرق با استان گيلان از طريق شهرهاي اردبيل، نمين، خلخال و رشته كوه طالش به طول 175 كيلومتر همسايه مي باشد. راه ارتباطي استان اردبيل با مركز كشور از طريق محور اردبيل ـ آستارا(گردنة حيران) ميسر مي گردد.
جدول 1- مشخصات حدود استان اردبيل
نام حدود كشور يا استان همجوار طول مرز Km نوع مرز موانع طبيعي
شرقي گيلان 0/175 خاكي كوههاي باغرو، طالش
جنوبي زنجان 5/62 خاكي كوههاي چله خانه
غربي آ. شرقي 0/324 خاكي كوههاي كليان، بزغوش، گشتاسر
شمالي ج. آذربايجان 5/282 خاكي – آبي رود ارس، بالهارود، كوههاي پشت سارا
عوامل تشكيل دهندة اقليم استان اردبيل
الف) توپوگرافي: بدون ترديدتوپوگرافي يكي ازعوامل مهم بوجود آورندة ويژگي هاي اقليمي استان وعامل تنوع در آن مي باشد. ارتفاع و تغييرات آن و جهت گيري رشته كوهها در برابر جريانات هوايي، عوامل توپوگرافيــك شكل يابي كليماي يك منطقه مي باشد.
به غير از سلسله جبال سبلان كه در جهت شرقي- غربي كشيده شده است، تنها رشته كوههاي شرقي مي باشند كه چون ديواره اي بين قسمتهاي داخلي استان ودرياي خزر حائل شده اند. ارتفاع عمومي استان نيزاز40 تا4811 متر متغيير است، قاعدتاً چنين اختلاف ارتفاعي خود به تنهايي تفاوتــي درحدود cْ20 را در متوسط دماي سالانه بوجود مي آورد.
ب) عرض جغرافيايي: بيلان انرژي يا بيلان حرارتي يكي از عوامل اساسي اقليم و آب و هواي يك منطقه است. استان اردبيل دربين مدارهاي ُ45 ً37 و ُ42 ً39 عرض شمالي و درشمالي ترين قسمت ايران واقع شده است كه اين امر اختلاف زاويه اي درحدود 10 درجه را با قسمتهاي جنوبي ايران در زاوية تابش آفتاب سبب مي شود.
ج) جريانات هوايي: يكي ديگر ازعوامل موثر در اقليم استان جريانات هوايي است. در مجموع سه جريان هوايي با خصوصيات متفاوت، اقليم آب و هوايي استان را تحت تاثير قرار مي دهد؛ جريان مديترانه اي با ماهيت معتدل و بحري، كه قسمت اعظم بخارات خود را دركوهستان هاي تركيه، زاگرس، وآذربايجان غربي از دست مي دهد، اين جريان ايران واستان اردبيل را ازطرف غرب تحت تاثيرقرارمي دهدو ورود آن به منطقه باتعديل دما ورطوبت هوا همراه است. جريان هوايي سيبري كه ماهيتي بري و سرد دارد، ازسمت شمال و شمال شرق، استان اردبيل را تحت تاثيرقرار مي دهد. اين جريان قسمت اعظم بخارات خود رادردامنة شرقي طالش وباغرو برجاي مي گذارد، ورود اين جريان هوايي درنواحي شمالي ومركزي وجنوبي استان باسرما وافزايش ميزان رطوبت هوا همراه است، و در مناطق ديگر، بويژه در مناطق مرتفع حاكميت سرما و يخبندان هاي خشك را سبب مي گردد. جريان هوايي سيبري در تابستان باعث كاهش شدت گرما و خنك شدن هوا مي شود.
سومين جريان هوايي جريان اطلس شمالـي يا اسكانديناوي است كه داراي ماهيتــي سرد و بحري مي باشـد، با وجود اينكه اين جريان نيز قسمت اعظم بخارات خود را درسراسر اروپا وروسيه برجاي مي گذارد، اما در منطقة اردبيل ورود اين توده هوايي از سمت شمال و شمال غربي با سرماي شديد و بارش برف سنگين همراه است.
د) نزديكي به درياي خزر: وجـود درياي خـزر علاوه بر افزايش ميزان بارندگـي در استان، در مناطـق نزديـك و ساحلي باعث تعديل درجة حرارت مي شود.
تقسيم بندي اقاليم استان اردبيل
استان اردبيل به دليل پيچيدگي شرايط طبيعي، تنوع ژئولوژيكـي و ژئومورفولوژيكي و همچنين تنوع عوامل موثر در اقليم منطقه از آب و هواي متنوعي برخوردار است. تنوع آب و هوايي استان براساس نقشة بيوكليماتيك ايران به روش گوسن به شرح زير مي باشد:
الف) آب و هواي نيمه خشك معتدل: شامل مناطق نيمه شرقي و شمالــي، دشــت مغان و فلات هاي پسـت و بلند(ديمزارها) و تپه و كوهپايه هاي مرزي ايران و جمهوري آذربايجان مي باشـد. قسمت اصلي بارندگي سالانه در اوايل پاييز و بهار بوده و مقدار بارندگي در تابستان كم و در بعضــي سالها بسيار كم مي باشـد كه به خشك سالي مي انجامد. تابستان ها در اين منطقه خشك و گرم، زمستان ها اساساً سرد مي باشد. برف و باران در فصـل زمستان مشاهده مي گردد كه در اوايل بهار آب شده و قسمتي از آن به مصرف زراعت مي رسد. تعـداد ماه هاي فصل خشك در اين نواحي 4-3 ماه است. حداكثـر درجة حرارت در اين ناحيه cْ40 و حداقل آن cْ8 مي باشد. ارتفاع دشت مغان از سطح دريا 100 متر و متوسط بارندگي 260 ميلي متر در سال است.
ب) آب و هواي استيپي سرد: اين اقليم مناطق غرب و جنوب غربي استان را در برمي گيرد. اين نوع آب و هـوا شامل كوهپايه ها و تپه هاي ميان بند سبلان و سرعين و نير را شامل مي شود. پراكنش بارندگــي در فصول سال نسبتاً خوب بوده و بطـوركلـي بارندگـي در فصولـي از سال صورت مي گيرد كه براي زراعت ديم كافي به نظر مي رسد و تقريباً در طول دورة رويشي گياهان آب در دسترس گياه قرار دارد. در تابستان ها نسبـت به فصــول ديگر باران كم و بيش مي بارد. زمستان هاي منطقه بسيار سرد و حدود 5-4 ماه از سال خشك است.
ج) آب و هواي اگزريك سرد: شامل جبال مرتفع بخصوص كوه سبلان در غرب شهرستان اردبيــل مي باشد كه در اكثر فصول سال از برف پوشيده است. آب و هواي منطقــه مه آلود و مرطوب بوده و در اين اقليــم فصل خشك وجود ندارد.
براساس تقسيم بندي آب و هوايي آمبرژه استان داراي سه نوع آب و هوا به شرح زير مي باشد:
الف) اقليم نيمه مرطوب سرد: اين اقليم دراراضي استان شامل ارتفاعات باغرووطالش، دشت اردبيل وفلات هاي اطراف بوده قسمتي ازشهرستان خلخال را هم دربرمي گيرد ومعادل آن در روش گوسن اقليم مديترانه اي معتدل مي باشد. دراين ناحيه ميزان بارندگي ورطوبت نسبي بيشتر بوده ودر ماه هاي گرم سال نيز داراي بارندگي است.
ب) اقليم نيمه خشك سرد: اين نوع اقليم در ارتفاعات سبلان كه به صورت كمربنـــدي سبلان را احاطـه كرده، موجود مي باشد. در روش گوسن معادل اقليم استيپـي سرد است. حداكثـر بارندگـي مربوط به شهرستان اردبيل است كه متوسط آن 350 ميلي متر مي باشد. اين اقليم بخش وسيعــي از شهرستان هاي اردبيــل، مشگين شهـر، گرمي، و خلخال را دربرمي گيرد. پراكنش بارندگي دراين ناحيه بيشتر در فصول سرد سال جريان داشته و با گرم شدن هوا ميزان بارندگي كاهش مي يابد. در فصل تابستان بارندگي در اين منطقه نادر است.
ج) اقليم سرد مرطوب: ارتفاعات كوه آتشفشاني سبلان را در بر مي گيرد و معادل آن در روش گوســن اقليـــم اگزريك سرد مي باشد.
با وجود تنوع اقليمي در استان، از نظر ويژگي هاي حرارتـي «سرد» بودن(در اثر ارتفاع، جريانات هوايـي سرد، و عرض جغرافيايي) ويژگـي مشترك تمامـي گونه هاي اقليمـي استان مي باشد؛ حتـي قسمت شمالي استان كه به جهت پسـت بودن منطقـه داراي اقليـم معتدل مي باشـد بطور متوسط در 50 روز از سال شاهد يخبندان بوده، و يخبنـدان در مناطقي با بيش از 2000 متر ارتفاع تا 170 روز در سال افزايش مي يابد. با توجه به اين واقعيت كه حدود 20% از اراضـي استان در مناطقـي با بيش از 2000 متـر ارتفاع واقع گرديـده است، و با توجـه به گراديان حرارتي در دامنة كوهستان ها، مي توان نتيجه گيري كرد كه در قسمت قابل توجهي از استان و در بيش از نصف روزهاي سال، يخبندان رخ مي دهد.
ميانگيـن دماي روزانـه در بين ايستگاه هاي استان cْ15-5/6 مي باشـد و ميزان نزولات جـوي در منطقــه بطور متوسط mm600-250 است. بهار و زمستان فصـول بارندگـي منطقـه را تشكيل داده و بيشترين شدت بارندگي در بهار بوقوع مي پيوندد. پاييز از نظر ميزان بارندگي پس از بهار و زمستان در رتبة سوم قرار دارد.

 
comment نظرات ()
 
تاريخچه كشت پسته
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٧:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٢/۳/٩
 
قديمي ترين اثري كه از پسته در جهان به دست آمده، قطعه چوب نيم سوخته اي است مربوط به عصر حجر كه در حدود هزار سال پيش در اطراف شهرستان فسا(استان فارس) پيدا شده و هم اكنون در موزه پارس نگهداري مي شود.
هرودوت مورخ مشهـور يوناني نيز در نوشته هاي خود اشاراتي به كشــت پستــه ايران كرده اســــت. بنابراين درخت پسته در ايران سابقه تاريخي دارد و گمان مي رود كه اين محصول از چهار هزار سال پيش در ايران كشت مي شده است. ايرانيان از دورترين ايام تاريخ خواص خون ساز و حيات بخش و هوش افزاي محصول پسته را به فراست دريافته اند. في المثل به روايت منابع باستاني ضحاك مغلوب ايرانيان پارسهاي پيروزمنـد را «پستــه خوار» خطاب كرده است و پارتها مرداني وصف شده انـد كه از كودكـي پسته را به عنوان خوراكي نيـرو بخش، مقوي و كم حجـم همواره به همراه داشته اند به روايـت حكيم طوس فردوسي پادشاه ساساني در واپسين ايام عهد باستان فرمان مي دهد پسته را همچون خوراكي حياتي و انرژي بخش در دژهاي خراسان انبار كنند تا بتوانند در مقابل هجوم دشمن مقاومت كنند در حمله تاتاران نيز دژنشينان ايراني در قلعه معروف كاليون خراسان مدت طولاني در محاصره مغولان مقاومت مي كنند در حاليكه خوراك آنها تنها پسته و گوشت خشك بوده است.
كلمه لاتين Pistacia از اسم آن در زبان فارسي Piste or Peste مشتق شده است. روانشاد دكتر فانلري لفظ فارسي پسته را از مردم نواحي شمال خراسان دانسته و كلمه پسته يك واژه ايراني بسيار كهن است كه از گويش مردمان مستقر در محدوده پسته خيز ايالات خراسان در جنوب جيحون منشا گرفته است.
محمد بن جرير طبري(قرن سوم ه. ق) مبدا پيدايش پسته را همزمان با استقرار حضرت آدم(ع) در كــره زمين دانسته و نوشته است گويند ميوه هايي كه خداوند عزوجل هنگام حبوط به آدم داد سي جور بوده: ده ميوه پوستدار، ده ميوه بي پوست كه ميوه هاي پوست دار عبارتند از گردو ،بادام ، پسته ، فندق و... !!!
مسعودي جهانگرد و مورخ مسلمان نيز در سال 322(ه.ق) در مروج الذهب و معادن الجواهر پسته را ره آورد حضرت آدم از بهشت دانسته و نوشته است چون آدم از بهشت برون شد مشتي گندم و سي شاخه از درختان بهشت همراه داشت كه از ان جمله ده ميوه پوستدار بود (فندق،پسته، بادام و ...)
در تورات نيز از پسته سخن به ميان آمده و گفته شده است كه يعقوب عليه السلام هنگام اعزام فرزندانش به دربار حكمران مصر(يوسف ع) توصيه مي كند كه از محصولات سرزمين خود يعني فلسطين به عنوان ارمغان برايش ببرند در زمره اين تحف از جمله عسل، كتيرا و پسته اشاره شده است. جنگلهاي وحشي و خودروي پسته ايران در منطقه شمال شرقي ايران، ناحيه سرخس و مناطق جنوبي آن تا زودآباد تربت جام پيشينه اي باستاني دارند، تصور مي شود درخت پسته حدود 4ـ3 هزار سال قبل در ايران اهلي شده و مورد كشت و كار قرار گرفته است و پس از ايران به ساير نقاط جهان بخصوص كشورهاي اطراف درياي مديترانه منتقل گرديده است.
در بين نظراتي كه در مورد منشاء درختان پسته مطرح گرديده ، علاوه بر ايران، از افغانستان و تركستان نيز ياد شده است. اگرچه سرزمين هاي كنوني ايران، افغانستان و تركستان واحدهاي جغرافيايي با مرزهاي سياسي جداگانه مي باشند و خراسان امروز، سرزمين هاي افغانستان و تركستان را در كنار خود دارد اما بر اساس تعاريفي كه از ايالات پهناور خراسان قديم در دست است سرزمين هاي مزبور كه تصادفاً منشاء درختان پسته معرفي شده اند در قلمرو جغرافيايي سياسي اين ايالات قرار داشته اند.
طبق مدارك تاريخي از قديمي ترين نقاط پسته خيز ايران مي توان به مناطق سرخس، گرگان، قم و فردوس اشاره كرد همچنين طبق مدارك موجود از1500 سال پيش در قزوين، سمنان ، جيرفت و دامغان نيز كشت اين محصول رواج داشت. در حالي كه قدمت مناطق رفسنجان، كرمان، سيرجان، يزد، اصفهان و زرند بين100 تا 250 سال بوده و سابقه شهربابك، زاهدان، سراوان، درگز، ورامين، آباده و داراب در كشت پسته كمتر از 100 سال بوده است.
در حال حاضر استان كرمان و منطقه رفسنجان به عنوان مهمترين منطقه پسته كاري ايران و جهان محسوب مي شود. در حال حاضر بيش از 350 هزار هكتار باغات پسته بارور و غير بارور در كشور وجود دارد كه حدود 280 هزار هكتار از آن در استان كرمان قرار دارد.
دركتاب هاي عربي قديمي كلمة پسته در مقابل «فستق» عربي بكار گرفته شده است.


 
comment نظرات ()
 
انبه(1)
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٧:۱٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٢/۳/٩
 
انبه گياهي از خانوادةپسته است كه به دليل كيفيت بسيار عالي ميوه اش به آن لقب سلطان ميوه هاKing of fruits))داده اند علاوه بر كيفيت ممتاز ميوه كميت ميوةتوليدي نيز بسيار قابل توجه است بطوري كه در باغهاي انبةجنوب كشورمان درختان انبه اي به چشم مي خورند كه پتانسيل توليد 10000ميوه با قيمت كاملا اقتصادي را(3000ريال)دارا هستند.چنين خصوصيتي كه به ندرت در سايرمحصولات زراعي وباغي وجود دارد انبه را درختي ارزشمندو منحصر به فردساخته،كه حتي يك اصلةآن قادر است كليةمايحتاج زندگي يك خانوادةروستايي را تامين نمايد.
دركشورمانواحي جنوب بويژه استانهاي هرمزگان وسيستان وبلوچستان از پتانسيل بالقوه اي براي كشت وتوليد انواع ميوه هاي گرمسيري مخصوصا انبـــه برخوردارهستند. طبق آمارهاي موجود سطح زيركشت انبه در استان هرمزگان 1473هكتاروقدمت كشت آن بيش از250سال است اما با وجوداين سطح زير كشت و قدمت طولاني وارزش اقتصادي منحصربه فردتا ابتداي دهةاخير،كشت ايـن گيـاه ارزشمند مــورد بي مهري وبي توجهي قرار داشته وبه عبارتي چوب مظلوميت و محروميت خطةجنوب وجنوب شرقي را خورده است.
بنابر تحقيقات انجام گرفته باغهاي انبه كشورباانبوه مشكلات وگرفتاري هاي مخصوص به خود دست به گريبان بوده وبا توجه به عدم انجام تحقيقات علمي بويژه تا ابتداي دهةاخيرباغهاي ارزشمنداين گياه به حال خودرها شده اندواين امر موجب خارج شدن اين محصول از چرخة توليد اقتصادي ورهاشدن باغهاي انبه به حال خودگرديده اســت،وبا توجه به اين امر ميوه هاي توليدي هم از كيفيت مطلوب برخوردار نبوده وداراي بازارپسندي خوبي نمي باشند وجا دارد علاوه بر اهتمام در زمينة توسعةباغهاي انبه، در زمينه مبارزه باآفات و بيماريهاي اين گياه وآموزش عمليات پس ازبرداشت اين محصول اقداماتي جدي صورت پذيرد تا خداي نكرده شاهد از دست رفتن زحمات باغداران زحمت كش كشورمان نباشيم.


 
comment نظرات ()
 
پارك هاي عمودي(1)
نویسنده : بهزاد ناقل - ساعت ٧:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٢/۳/٩
 
امروزه زندگي ماشيني و تجمع جمعيت بخصوص در شهرهاي بزرگ موجب آلودگي محيط زيست و خلق مناظري كسالت بار شده است. فضاي سبز شهرها مي توانند تاحدودي به حل مشكلات حاصل از اين پديده در جهت سلامتي افراد اجتماع، بهبود بهداشت رواني، ودر زيبا سازي محيط شهر كمك نمايند. فضاي سبز مناسب نه تنها يكنواختي ديد را از بين مي برد، بلكه موجب طراوت محيط، وايجاد آرامش شهروندان مي گردد. به تحقيق ثابت شده است كه ايجاد فضاهاي سبز، افزون بر كاهش بزهكاريهاي اجتماعي، از نظر اقتصادي نيز توجيه پذير بوده، وهر گونه هزينه در اين زمينه آثار مثبتي را به بار مي آورد. صنعت فضاي سبـــز داراي شاخه هاي متعددي است؛ يكي از اين شاخه ها طراحي واجراي پاركهاي عمودي است، پاركهاي عمودي فضاهايي هستند كه داراي بعد ارتفاعي زياد، واز نظر سطح افقي زمين كمتري را اشكال مي كنند و در جاهايي كه كمبود فضا داشته باشيم، ويا در پاركهاي معمولي جهت از بين بردن يكنواختي وتزئين بهتر به كار مي رود. در طراحي پاركهاي عمودي گياهان پاية ما را گياهان رونده تشكيل مي دهند، اين گياهان داراي گسترش عمودي زياد و رشد افقي كمتري دارند. از اين گونه فضاها در داخل وخارج منازل، ادارات، و... مي توان ايجاد كرد كه ضمن حجيم بودن زيبايي خاصي به محل اجرا مي دهد. باتمام اين اوصاف متاسفانه در كشور ما در زمينة طراحي وايجاد پاركهاي عمودي اقدامي اصولي صورت نگرفته است وطراحي پاركها بويژه طراحي پاركهاي عمودي مورد بي توجهي قرار گرفته است.


 
comment نظرات ()